Toermalijn is een edelsteen die veel in sieraden wordt gebruikt, maar die vaak niet in een oogopslag herkenbaar is. De toermalijn heeft namelijk een compleet kleurenpalet. Van groen en roze tot rood en blauw en soms zelfs meerdere kleuren binnen één steen. De toermalijn is er voor elke modetrend of persoonlijke smaak.

Toermalijn is vanwege zijn enorme kleurenrijkdom een van de interessantste edelsteenfamilies. De naam verwijst niet naar één specifieke kleur of zelfs één enkel mineraal, maar naar een hele groep verwante mineralen. Binnen die groep komt bijna het volledige zichtbare kleurenspectrum voor.

De basiskleur van toermalijn wordt vooral bepaald door kleine hoeveelheden verschillende elementen in de kristalstructuur. Onder andere ijzer, mangaan, chroom, vanadium en koper kunnen de kleur beïnvloeden. Daarnaast spelen kristalstructuur, groeizones en soms bestraling of warmtebehandeling een rol.

Daardoor kun je bij toermalijn onder meer tegenkomen:

• Roze en rood: van heel licht pastelroze tot intens rood; rode toermalijn wordt vaak rubelliet genoemd.
• Groen: van licht mintgroen tot diep bosgroen. Vooral chroom- en vanadiumrijke varianten kunnen een zeer verzadigd groen hebben.
• Blauw: vaak blauwgroen tot diep blauw. De beroemde koperhoudende Paraíba-toermalijn kan uitzonderlijk helder neonblauw, turquoise of groenblauw zijn.
• Geel en oranje: minder algemeen, maar zeer aantrekkelijke tinten.
• Bruin en zwart: zwarte toermalijn, vooral schorl, is een van de meest voorkomende vormen.
• Kleurloos: zeldzaam en meestal aangeduid als achroïet.
• Paars: soms met een opvallend elektrisch of magenta karakter.

Een van de mooiste eigenschappen van toermalijn is dat één kristal meerdere kleuren kan bevatten. Dat komt doordat de chemische samenstelling tijdens de groei van het kristal kan veranderen. Het bekendste voorbeeld is de zogenaamde watermeloentoermalijn, met een groene buitenrand en een roze hart. Soms zit daar nog een witte of kleurloze overgangszone tussen.

Er bestaan ook kristallen met bijvoorbeeld roze-groen, blauw-groen, rood-groen of verschillende kleurbanden. De kleurverdeling kan zowel concentrisch als in lengtezones verlopen.